Biyolojik Değer (BD)

Konusu 'Çeşitli Makaleler' forumundadır ve bonatschi tarafından 1 Eylül 2009 başlatılmıştır.

Watchers:
Başlığı izleyen üye sayısı: 9 üye.
  1. bonatschi
    Offline

    bonatschi Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2006
    Mesajlar:
    3.855
    Beğenileri:
    4.910
    Ödül Puanları:
    0
    Yer:
    Londra
    Biyolojik Değer (BD)

    BD, besinler yoluyla vücuda alınan proteinin, vücut proteinine dönüşme oranını gösteren bir ölçüdür. Diğer bir deyişle, besinlerle alınan ve yapıtaşlarına ayrılan proteinin hücrelerdeki protein sentezine ne ölçüde dahil olduğunu anlatır.

    Biyolojik Değer’e (BD) 2 açıdan bakabiliriz:
    1)Proteinden gerçek anlamda yüzdesel yararlanma değeri (mutlaktır ve % olarak gösterilir) – Percentage Utilization
    2)Mutlak olarak en fazla yararlanılan kaynağa (yumurta) oranlanan değer (görecedir ve rakamla gösterilir) – Relative Utilization

    Bu 2 değer aynı şeyi ifade etmekle beraber, eşit değillerdir.

    Bir besinin BD’i birçok faktöre bağlıdır. Özellikle besinin hazırlanma yöntemine ve besini tüketecek organizmanın daha önceki dietlerine çok sıkı bağlıdır.
    Bu faktörlerden ötürü bir besinin mutlak BD’sini bulmak son derece güçtür.


    Yüzdesel BD Hesaplanması: (Percentage Utilization)

    Şu formülle hesaplanır:
    Mutlak BD = ( Nr / Na ) * 100

    Na: Vücuda proteinler ile alınan nitrıjen değeri
    Nr: Nitrojenin metabolik olarak değerlendirilme değeri

    Nr’nin doğrudan ölçümü imkansızdır. O nedenle bu değer, dolaylı olarak vücuttan atılan ürindeki nitrojen değeri hesaplanarak bulunur.

    (Bu formülün daha detaylı versiyonları da mevcut. Daha detaylı versiyonlarda sadece ürin ile atılan değerler değil, aynı zamanda “faecal excretion” ile vücuttan atılan nitrojen değerleri de hesaba katılıyor. Bunlara burada değinmiyorum)

    Bu hesaptan çıkan değer 100 veya aşağısında olabilir. (eksi değerler de olabilir)
    100 değeri, proteinin kaynağının tam olarak vücut tarafından değerlendirildiğini gösterir.
    Nitrojen (protein alımı) içermeyen tüm dietlerde bu değer 0’ın altında çıkar.


    Görece BD Hesaplanması: (Relative Utilization)

    Yüzdesel (mutlak) BD hesaplanmasının deneysel zorluklarından ötürü, besinlerin değeri bir başka kaynağa oranlanarak gösterilir. Genelde yumurta proteini en fazla değerlendirilen protein kaynağı olarak görüldüğünden, hesaplamalar genelde yumurta proteinine oranlama şeklinde olur. Bu durumda yumurta proteinin BD’i 100 olarak varsayılır.

    Görece BD = ( BD(test) / BD(yumurta) ) * 100

    BD(test) = Test edilen besinin Yüzdesel BD’si
    BD(egg) = Referans besinin (yumurta) Yüzdesel BD’si

    Burada çıkan değer 100den küçük rakamlarla sınırlı değildir.
    Yumurta proteinin yüzdesel (mutlak) BD’si %93,7’dir ve diğer besin kombinasyalarının yüzdesel BD’si %93,7’den büyük olabilir. Bu durumda çıkacak görece BD değeri 100 rakamının üstünde olabilir.
    Mesela whey proteinin görece BD’si 104’tür, oysa whey proteinin yüzdesel (mutlak) BD’si 100’ün altındadır.



    BD’yi Etkileyen Faktörler:

    BD’yi etkileyen faktörler protein kaynağının özelliklerine ve besini tüketen bireyin beslenme düzenine göre 2 gruba ayrılabilir:

    Tüketilen Protein Kaynağının Özelliğine göre;

    - Kaynağın aminoasit profili ve kısıtlayıcı aminoasit (genelde lysine’dir)
    - Besininin hazırlanması ve pişirilmesi
    - Vitamin ve mineral içeriği

    BD’yi etkileyen faktörlerin başlıcalarıdır.
    Besinin aminoasit profili en önemli faktörlerdendir.
    Vücudun kendi sentezleyemediği ve besinlerle alması gereken 9 esansiyel aminoasit vardır. Bunlar eksik kaldığında, vücut yapımında bunlara ihtiyaç duyduğu proteinleri sentezleyemez. Bir besinin esansiyel aminoasitlerinden bazılarının değer düşükse, o besinin BD’si düşük olacaktır.

    En sınırlayıcı amino asit bütün proteinin BD'sini belirler. Örneğin eğer vücut günlük 1g fenilalanine ihtiyaç duysa, ve alınan besin 500 g protein sağlasa, fakat bunun yalnızca 0.5 g'ı fenilalanin olsa, proteinin BD'si çok düşüktür. Proteinin sadece bir kısmı kullanılabilir, kalanı vücuttan atılır.
    Düşük BD diğer proteinlerin tüketilmesiyle telafi edilebilir. Örneğin, bir protein lösince az olduğu zaman, BD'si düşüktür. Bu protein lösin oranı yüksek bir proteinle kombine edildiği zaman, elde edilen kombine proteinin BD'si ilk proteinin BD'sinden daha yüksek olacaktır. Kombinasyondaki başka bir amino asit de sınırlayıcı olabilir, bu durumda yeni bir BD belirlenir. Yeni BD'yi belirlerken kombinasyonu oluşturan iki BD'yi toplayamayız. Yeni BD kombinasyonundaki en sınırlayıcı amino asite göre belirlenir. (alıntı)

    Örnek vermek gerekirse, bir kas proteinin sentezi için fenilalanin esansiyel aminoasidine ihtiyaç varsa ve aldığımız besinde bu esansiyel aminoasit eksikse, o besinin biyolojik değeri düşük kabul edilir, çünkü vücut kas proteinin sentezini tamamlayamamış olur.
    Besinin pişirilmesi sırasında bazı esansiyel aminoasitler zarar görebilir, o nedenle besinlerin hazırlanması da BD’yi etkileyen faktörlerden sayılır.
    Vitamin ve mineral eksiklikleri de protein sentezini olumsuz etkileyen, dolayısıyla besinlerin BD’sini düşüren faktörlerdendir.


    BD dışında protein kaynaklarının vücut tarafından ne ölçüde değerlendirildiğini ölçebilen yöntemler mevcuttur:
    * Net protein Utilization (NPU)
    * Protein Efficiency Ratio (PER)
    * Nitrogen Balance (NB)
    * Protein digestibility (PD)
    * Protein Digestibility Corrected Amino Acid Score (PDCAAS)


    BAZI BESİNLERİN “Yüzdesel” BD’leri:
    * Isole Whey: 100
    * Tam fasulye: 96
    * Tam Soya Fasulyesi: 96
    * Anne sütü: 95
    * Tavuk yumurtası: 94
    * Soya sütü: 91
    * İnek sütü: 90
    * Peynir: 84
    * Pirinç: 83
    * Yağsız soya unu: 81
    * Balık: 76
    * Biftek: 74.3
    * Yağlı soya unu: 64
    * Tam buğday: 64
    * Mısır: 60
    * Kuru fasulye: 58
    * Beyaz un: 41


    BAZI BESİNLERİN “Görece” BD’leri:
    * Whey protein concentrate: 104
    * Yumurta: 100
    * Patates: 98
    * İnek sütü: 91
    * Dana eti: 91
    * Balık: 87
    * Kaşar peyniri: 84
    * Esmer pirinç: 81
    * Biftek: 80
    * Casein: 77
    * Çavdar unu: 76
    * Soya: 74
    * Yeşil fasulye: 73
    * Buğday gluteni: 64
    * Buğday unu: 57


    Biyolojik degerler besinlerin karismiyla degisebilir ve yükseltilebilir. Böylece Biyolojik degeri cok düsük iki besin karistirilarak biyolojik degeri yüksek bir karisim elde etmek mümkündür.

    Bazi protein karisimlarinin "Biyolojik Deger"leri

    Patates / Yumurta (Oran 10/1)*** 136
    Tofu / Yumurta (Oran 10/3) 123
    Süt / Yumurta (Oran 2/5) 122
    Bugday / Yumurta (Oran 1/3) 118
    Dana Eti / Patates (Oran 3/1) 114
    Bugday / Yogurt (Oran 4/3) 110
    Pirinc / Yumurta (Oran 2/3) 106
    Yesil Fasulye / Misir (Oran 7/6) 100

    Önemli olan bir noktada mümkün oldugu kadar, alinan protein kaynaklarinin degistirilmesi. Bu yüzden daha iyi bir aminoasit daglimi icin farkli proteinler tüketilmeli. (alıntı: Erik Dreesen / Sport Revue / Germany)





    Yazının derlenmesinde yararlandığım kaynaklar:
    http://en.wikipedia.org/wiki/Biological_value
    http://www.food-info.net
    http://www.afpafitness.com/articles...e-what-is-the-best-protein-for-muscle-growth/

    Diğer güzel kaynaklar:
    http://www.pubmedcentral.nih.gov/picrender.fcgi?artid=1254798&blobtype=pdf
    http://www.fao.org/docrep/U5900t/u5900t07.htm
    http://www.jssm.org/vol3/n3/2/v3n3-2pdf.pdf
     
    Son düzenleme: 1 Eylül 2009
    50promil, Alper19891, tarık_bugra ve diğer 18 kişi bunu beğendi.
  2. bonatschi
    Offline

    bonatschi Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2006
    Mesajlar:
    3.855
    Beğenileri:
    4.910
    Ödül Puanları:
    0
    Yer:
    Londra
    Bu arada yukarıdaki bazı protein karışımlarının BD'leri hangi bitkisel protein kaynakları ile hangi hayvansal kaynakları kombine etmenin, bitkisel kaynaktaki eksik amino zincirlerini telafi edebileceği hakkında fikir veriyor.

    Hatta 2 bitkisel kaynak olan fasulye ve mısırın kombinasyonu bile 100 BD'ye ulaşmış.

    Bu kombinasyonları çoğaltabilecek örneklere ulaşabilen varsa bu başlıkta paylaşırsa çok yararlı olur.
     
  3. aneximandros
    Offline

    aneximandros Özel Üye

    Katılım:
    14 Aralık 2007
    Mesajlar:
    1.829
    Beğenileri:
    2.144
    Ödül Puanları:
    123
    Meslek:
    Teorik Kimya
    Yer:
    USA
    Evet, ozellike baklagiller + pirinc/bulgur kombinesinde eksik aminoasitleri tamamlayabiliyoruz.
     
    Pappy ve bonatschi bunu beğendi.
  4. bonatschi
    Offline

    bonatschi Özel Üye

    Katılım:
    10 Ocak 2006
    Mesajlar:
    3.855
    Beğenileri:
    4.910
    Ödül Puanları:
    0
    Yer:
    Londra
    Evet, bununla ilgili daha detaylı bir çalışma ve liste gibi bir şey aradım. (oranlarıyla birlikte)
    Ama bulamadım nette.

    Yarın zaman bulabilirsem daha detaylı araştırcam.
     
    BamBam16 bunu beğendi.
  5. BeachBoy
    Offline

    BeachBoy Üye

    Katılım:
    13 Ekim 2005
    Mesajlar:
    1.652
    Beğenileri:
    4.408
    Ödül Puanları:
    123
    Tahıllarla Süt ve Süt ürünleri:

    Süt ile Kurutulmuş Tahıllar
    Sütte pişirilen Yulaf
    Prinç ile Süzme peynir
    Ekmek ile Süzme peynir

    Baklagiller ve Sebzeler:


    Fasulye ile Domates
    Fasulye ile sebze çorbası
    Patates ile mercimek

    Baklagil ve Tahıllar:

    Prinç ile Mercimek
    Prinç ile Bezelye
    Buğday ile Nohut
    Yulaf ile Nohut
    Prinç ile Fasulye

    Tahıllar ve Sebzeler:

    Mısır ile taze fasulye
    Prinç ile taze biber
    Prinç ile Havuç
    Prinç ile Soğan

    Bu tür tamamlama yöntemleriyle elzem aminoasitlerin tümünü sağlıyarak ete göre daha yüksek bir biyolojik değerlere ulaşabilmek mümkün oluyor.
     
    BamBam16, FedoR, Pappy ve diğer 1 kişi bunu beğendiniz.
  6. BeachBoy
    Offline

    BeachBoy Üye

    Katılım:
    13 Ekim 2005
    Mesajlar:
    1.652
    Beğenileri:
    4.408
    Ödül Puanları:
    123
    Essential Aminoasit İhtiyacımız

    Aminoasit ihtiyacımız günümüzde kan plazmasındaki ve hücre içindeki aminoasit oranındaki değişimi ölçerek belirleniyor. Her bir aminoasit için ihtiyaç duyulan miktarlar bayağı iyi araştırılmış durumda bugün, gerek kadın, gerek erkekler için.

    Bu araştırmaların ortaya çıkardığı mühim bir nokta essential amoniasitlere yönelik ihtiyacın toplam protein ihtiyacına oranı. Essential aminoasitlerin toplam protein ihtiyacı içindeki oranı küçük bir çocukta %43 iken, ergen bir çocukta bu oran %36’ya, yetişkinlerde de %20’ye düşüyor.

    Yani genç sporcuların essential aminoasit ihtiyaçları yetişkin sporculara nazaran daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır.

    Biyolojik Değeri Arttırmak İçin Çeşitli Kombinasyonlar;

    [​IMG]


    Kaynak: Dr. Kurt Moosburger

     

    Ekli Dosyalar:

    • tbl.gif
      tbl.gif
      Dosya Boyutu:
      6,7 KB
      Görüntüleme:
      224
    BamBam16, FedoR, Pappy ve diğer 3 kişi bunu beğendi.
  7. avcy
    Offline

    avcy Üye

    Katılım:
    9 Mart 2014
    Mesajlar:
    105
    Beğenileri:
    29
    Ödül Puanları:
    38
    Cinsiyet:
    Bay
    biyolojik değeri en yüksek olan protein tozları hakkında bilgileneceğim bi ye var mı peki ? bildiğim kadarıyla alman malı olan inko x-treme whey %110, başka var mı ? bu inkonun kaliteli olduğunu mu gösteriyor ?
     
  8. QwertyQ
    Offline

    QwertyQ Üye

    Katılım:
    13 Şubat 2015
    Mesajlar:
    24
    Beğenileri:
    12
    Ödül Puanları:
    0
    Cinsiyet:
    Bay
    Patates / Yumurta (Oran 10/1)*** 136

    Oha cidden
    :) bence herkesin okuması lazım konuyu o yüzdende üste çıkarıyorum. şimdi bu oran sanırım içindeki protein oranı değil mi ? yani bir yumurtada 6 gr protein var. şimdi bir patatestende ben 10 katı yani 60 gr protein alırsam, vücut toplamda 66 gr ından da yararlanabiliyor mu yani ? yoksa yumurtanın ağırlığına göre mi hesaplayacağız bunu ?
     
  9. avcy
    Offline

    avcy Üye

    Katılım:
    9 Mart 2014
    Mesajlar:
    105
    Beğenileri:
    29
    Ödül Puanları:
    38
    Cinsiyet:
    Bay
    arkadaşlar bu biyolojik değer mantığını bizim anlayabileceğimiz dille detaylı anlatabilecek var mı çok önemli bi konuya benziyor
     
  10. QwertyQ
    Offline

    QwertyQ Üye

    Katılım:
    13 Şubat 2015
    Mesajlar:
    24
    Beğenileri:
    12
    Ödül Puanları:
    0
    Cinsiyet:
    Bay
    şimdi süt ile yulafda eksik aminoasitleri tamamlayabiliyoruz ama bunun oranı nasıl olmalı bunu biri açıklayabilir mi ?
    50 gr yulafda 6 gr protein var. 1 bardak süt ile kombine etsem 6 grından da yararlanabilir miyim ? yararlanabilmek için kaç ml süt içmem gerekiyor ?
     

Sayfayı Paylaş